Wasielak-Winkler
egg-583163_1280

Nadużycie prawa podmiotowego w zamówieniach publicznych

08.01.2016   |   
Dominik Styczyński

Zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez zamawiającego jest coraz częściej i skuteczniej wykorzystywany przez odwołujących się wykonawców.

Ostatnia deska ratunku?

Zdarza się, że zamawiający mimo tego, że formalnie postępuje zgodnie z brzmieniem przepisów uPzp – to w przekonaniu poszczególnych wykonawców jego działanie lub zaniechanie jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Wydaje się, że w tego typu wypadkach wykonawca nie ma żadnego ruchu gdyż, ciężko zarzucić konkretne i samodzielne naruszenie prawa. W tego typu sytuacjach, gdy zamawiający narusza  zasady etycznego i uczciwego postępowania ratunkiem dla wykonawców może być instytucja nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) (dalej jako: ,,NPP”), której zastosowanie ma na celu przeciwdziała tego typu praktykom.

Treść i zastosowanie NPP 

Treść NPP wyznacza art. 5 k.c., który stanowi, iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W skrócie NPP przeciwdziała działaniom lub zaniechaniom, które ,,pod płaszczykiem” przepisów prawa mają na celu osiągnięcie nieuczciwych, niesprawiedliwych lub niemoralnych rezultatów zasadniczo kosztem innych podmiotów.

Zgodnie z uPzp do czynności podejmowanych przez zamawiającego i wykonawców w postępowaniu o udzielnie zamówienia stosuje się przepisy Kodeksu Cywilnego, jeżeli przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych nie stanowią inaczej. Prima facie nie ma przeciwwskazań do zastosowania konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Skuteczność zarzutu NPP  

Zarzuty podnoszone przez wykonawców w odwołaniach, a także praktyka orzecznicza Krajowej Izby Odwoławczej (mimo postulatów, iż konstrukcja NPP nie powinna być wyłącznie przez sądy powszechne), wskazuje, iż NPP jest częstokroć przedmiotem postępowania odwoławczego. Należy przy tym pamiętać, że NPP koegzystuje z konkretnym uprawnieniem zamawiającego, które zostało nadużyte. 

Jako przykłady zachowań zamawiających uznanych przez KIO za NPP można wskazać:

– zastrzeżone przez zamawiającego w umowie kar umownych za obrót wierzytelnościami wynikającymi z umowy ,,zamówieniowej”  (sygn. akt: KIO 487/14, KIO 2397/13);

– ustanowienie we wzorze umowy kar umownych za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi przez wykonawcę powstałe wskutek okoliczności, za które nie ponosi on odpowiedzialności (sygn. akt KIO 1388/10);

– uzależnienie wyrażenia zgody na zaangażowanie podwykonawcy bez podania żadnych warunków (wyrok KIO z dnia 9 maja 2013 roku, sygn. akt: KIO 981/13 oraz KIO 912/13);

– postanowienia SIWZ naruszające interes wykonawców wykonujących zamówienie i prowadzące do uzyskania wynagrodzenia nieadekwatnego do wykonanych czynności (sygn. akt: KIO/UZP 569/08);

– zaniechanie przez zamawiającego przekazania wykonawcom ubiegającym się o udzielenie zamówienia dokumentacji analitycznej wchodzącej w skład dokumentacji dotyczącej systemu informatycznego (sygn. akt: KIO 1507/13);

– nałożenie na wykonawcę obowiązku złożenia oświadczenia, że wszelkie dane i informacje uzyskane przez Zamawiającego w wyniku wykonania umowy nie są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa wykonawcy (sygn. akt: KIO 238/12, 239/12, 242/12, 245/12 , 247/12);

– unieważnienie wyboru najkorzystniejszej oferty mimo tego, iż jej cena nie przewyższa budżetu zamawiającego z powodu rzekomej zmiany możliwości finansowych zamawiającego (sygn. akt KIO/UZP 580/09);

Podsumowanie

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż stosowanie zarzutu NPP jest coraz powszechniejsze w odwołaniach. Jednakże KIO powściągliwie opiera swoje orzeczenia na NPP. Wynika to z faktu, iż samo NPP nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia odwołania, a dla swej skuteczności wymaga podniesienia zarzutu dotyczącego uprawienia zamawiającego, które zostało nadużyte.

Podziel się artykułem

Drukuj E-mail

Dominik Styczyński

jest radcą prawnym

Więcej artykułów:   tego autora   |   z tej kategorii

Dominik Styczyński
Powrót

temat specjalny

Zmiany w PZP

czytaj więcej

temat specjalny

Rażąco niska cena

czytaj więcej

temat specjalny

Korekty finansowe

czytaj więcej

temat specjalny

Wewnętrzny system zamówień publicznych

czytaj więcej

temat specjalny

TZO / Wadium

czytaj więcej